Μαθητική φωνή, αυτονομία και συμπερίληψη: εμπειρίες από ένα σχολείο Μοντεσσόρι στη Γερμανία

 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να οργανώνουν την εργασία τους, να εκφράζουν τη γνώμη τους και να αναλαμβάνουν ευθύνη για τη σχολική τους κοινότητα; 

Αυτά τα ερωτήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο της επίσκεψης των εκπαιδευτικών της Τάξης Ένταξης του σχολείου μας, Ιωάννας Βάρδα και Μαρίας Καρπαθιωτάκη, που επισκέφθηκαν το Δημοτικό Σχολείο Μοντεσσόρι του Χάνγκελσμπεργκ στη Γερμανία, (Freie Montessori Grundschule Hangelsberg) στο πλαίσιο του σχεδίου Erasmus+ 2026-1-EL01-KA121-SCH-000422817 με τίτλο «Ενδυνάμωση της μαθητικής φωνής και Δημοκρατικής συμμετοχής στο σχολείο». 

Η παρατήρηση της σχολικής καθημερινότητας και οι συζητήσεις με το προσωπικό ανέδειξαν πρακτικές που συνδέονται άμεσα με τη θεματική του σχεδίου μας: τη δημοκρατική φωνή των μαθητών και την ουσιαστική συμμετοχή όλων των παιδιών. Οι συμμετέχουσες παρουσίασαν τις βασικές αρχές λειτουργίας του σχολείου που επισκέφθηκαν στην εκδήλωση ενδοσχολικής διάχυσης.

Ελευθερία επιλογής με οργάνωση και υποστήριξη

Κεντρική θέση στο πρόγραμμα έχει η ελεύθερη εργασία, γνωστή ως Freiarbeit. Οι μαθητές επιλέγουν τη σειρά των εργασιών τους, τα υλικά που θα χρησιμοποιήσουν και τον τρόπο συνεργασίας τους, μέσα σε ένα σαφές πλαίσιο μαθησιακών στόχων και υποχρεώσεων. Οι εκπαιδευτικοί παρατηρούν, καθοδηγούν και προσφέρουν βοήθεια ανάλογα με τις ανάγκες κάθε παιδιού.

Τα παιδιά εργάζονται σε μικτές ηλικιακές ομάδες Α΄–Γ΄ και Δ΄–ΣΤ΄, με τους μεγαλύτερους να υποστηρίζουν συχνά τους μικρότερους. Όπου χρειάζεται, οργανώνονται και δραστηριότητες ανά τάξη. Έτσι, η συνεργασία μεταξύ ηλικιών συνδυάζεται με τη διδασκαλία που ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες μαθησιακές απαιτήσεις.

Ατομικά πλάνα εργασίας, λίστες μαθησιακών στόχων και φύλλα αυτοδιόρθωσης βοηθούν τους μαθητές να παρακολουθούν την πρόοδό τους. Καθημερινά καταγράφουν στον προσωπικό τους φάκελο όσα πραγματοποίησαν, ενώ τα μικρότερα παιδιά μπορούν να χρησιμοποιούν εικόνες και ζωγραφική. Μέσα από αυτές τις σταθερές συνήθειες, εξασκούνται σταδιακά στον προγραμματισμό, στην αυτοαξιολόγηση και στην υπευθυνότητα.

Η φωνή των παιδιών στην καθημερινή σχολική ζωή

Η ημέρα ξεκινά με τον πρωινό κύκλο: έναν σταθερό χρόνο επικοινωνίας, όπου τα παιδιά μοιράζονται εμπειρίες και προβληματισμούς και συζητούν για τις δραστηριότητες της ημέρας. Τον συντονισμό αναλαμβάνουν και οι ίδιοι οι μαθητές, με τη βοήθεια καρτών.

Σύμφωνα με την ενημέρωση από το σχολείο, η μαθητική εκπροσώπηση και η Μαθητική Συνέλευση δίνουν στα παιδιά τη δυνατότητα να μεταφέρουν αιτήματα, να προτείνουν αλλαγές και να συμμετέχουν στη συζήτηση σχολικών ζητημάτων. Παράλληλα, επιλέγουν ανά δεκαπενθήμερο μαθήματα ή δραστηριότητες που ανταποκρίνονται στα ενδιαφέροντά τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μάθημα της «ευτυχίας», στον σχεδιασμό του οποίου αξιοποιούνται οι επιθυμίες των παιδιών.

Η συμμετοχή συνδέεται και με τη φροντίδα της κοινότητας. Οι μαθητές αναλαμβάνουν την περιποίηση φυτών, την τακτοποίηση υλικών και τη φροντίδα κοινόχρηστων χώρων. Ενδιαφέρον παρουσίασε επίσης η πρακτική των «Αγγέλων του Διαλείμματος», μέσα από την οποία μεγαλύτεροι μαθητές βοηθούν τους μικρότερους στην επίλυση διαφορών.

Ένα περιβάλλον που υποστηρίζει τη συμμετοχή όλων

Ιδιαίτερη σημασία για τις εκπαιδευτικούς μας είχε η παρατήρηση της συμπεριληπτικής λειτουργίας του σχολείου. Η διαφοροποίηση των εργασιών και η συνεργασία εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής αγωγής, παιδαγωγών και προσωπικού υποστήριξης βοηθούν τα παιδιά να συμμετέχουν στην κοινή μαθησιακή ζωή.

Στις αίθουσες παρατηρήθηκαν θέσεις ατομικής συγκέντρωσης, ακουστικά μείωσης θορύβου, καθίσματα που επιτρέπουν κίνηση και οπτικοποιημένοι κανόνες. Σε μία τάξη, για παράδειγμα, τα παιδιά δήλωναν με μαγνήτη το όνομά τους σε οπτικό πίνακα όταν μετακινούνταν σε άλλον χώρο. Μικρές, συγκεκριμένες διευκολύνσεις υποστήριζαν την οργάνωση και την αυτονομία τους.

Η τακτική συνεργασία των επαγγελματιών και η επικοινωνία με τις οικογένειες συμπληρώνουν αυτή την υποστήριξη. Στόχος είναι κάθε παιδί να λαμβάνει τη βοήθεια που χρειάζεται, διατηρώντας χώρο για προσωπική πρωτοβουλία.

Μάθηση με τα χέρια και μέσα από την πράξη

Το πλούσιο μοντεσσοριανό υλικό αποτελεί βασικό μέρος του μαθησιακού περιβάλλοντος. Χάντρες, αριθμητικές ράβδοι, ξύλινες κατασκευές, κάρτες και αισθητηριακά γράμματα βοηθούν τα παιδιά να προσεγγίζουν βιωματικά τις έννοιες. Τα υλικά βρίσκονται σε οργανωμένες και προσβάσιμες θέσεις, ώστε οι μαθητές να μπορούν να τα επιλέγουν και να τα χρησιμοποιούν αυτόνομα.

Παράλληλα, αξιοποιούνται εκπαιδευτικά πακέτα που δημιουργούν οι εκπαιδευτικοί, υλικά καλλιτεχνικής έκφρασης και ψηφιακά μέσα. Η μάθηση συνδέεται και με δεξιότητες καθημερινής ζωής, μέσα από δραστηριότητες όπως η προετοιμασία φαγητού και η εκπαίδευση στην ασφαλή χρήση του ποδηλάτου.

Τι κρατάμε για το σχολείο μας

Η αυτονομία ακόμη και των μικρότερων παιδιών και η ήρεμη συνύπαρξη διαφορετικών δραστηριοτήτων στην ίδια τάξη αποτέλεσαν από τις πιο έντονες εντυπώσεις της επίσκεψης. Η εμπειρία ανέδειξε πόσο καθοριστικά είναι τα σαφή όρια, οι σταθερές ρουτίνες, το κατάλληλο υλικό και η εμπιστοσύνη των ενηλίκων στις δυνατότητες των μαθητών. 

Για το σχολείο μας, οι παρατηρήσεις αυτές προσφέρουν αφετηρίες για συζήτηση και προσαρμογή: κύκλους διαλόγου με μαθητή συντονιστή, απλά ατομικά πλάνα εργασίας, περισσότερες ευκαιρίες έκφρασης και επιλογής, χειραπτικό υλικό και καθημερινές ευθύνες φροντίδας του σχολικού περιβάλλοντος. Η αξιοποίηση του σχολικού κήπου για υπαίθριες πολυαισθητηριακές δραστηριότητες αποτελεί ακόμη μία δυνατότητα.

Μέσα από το Erasmus+, η γνωριμία με διαφορετικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις εμπλουτίζει τον προβληματισμό μας και στηρίζει την αναζήτηση εφαρμόσιμων ιδεών για τη δική μας σχολική καθημερινότητα. Με κοινό σχεδιασμό και σταδιακά βήματα, επιδιώκουμε να δώσουμε σε κάθε παιδί περισσότερο χώρο να εκφράζεται, να συνεργάζεται και να συμμετέχει στις αποφάσεις που το αφορούν".

Βάρδα Ιωάννα, Καρπαθιωτάκη Μαρία

μέλη της παιδαγωγικής ομάδας του σχεδίου ERASMUS+ 2026-1-EL01-KA121-SCH-000422817

Από το Erasmus+ στο «Σχολείο που Διαβάζει» Δράση διάχυσης μιας πολύτιμης παιδαγωγικής παρακαταθήκης, με επίκεντρο το φινλανδικό μοντέλο.

 

Η εμπειρία της επιμόρφωσης σε σχολεία Ευρωπαϊκών χωρών με αναγνωστική κουλτούρα, έγινε αφετηρία για μοίρασμα γνώσεων και νέων πρακτικών. 

Μέσα από τη δράση διάχυσης, οι συμμετέχοντες μοιράστηκαν τις γνώσεις και τις καλές πρακτικές που αποκόμισαν από το σχέδιο Erasmus+ για τις σχολικές βιβλιοθήκες, με επίκεντρο το φινλανδικό μοντέλο  «Lukeva Koulu – Σχολείο που Διαβάζει». Το σχολίο τίμησε με την παρουσία της η Σύμβουλος Εκπαίδευσης Μαρία Πρατσίνη.

ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Στόχος μας είναι να αξιοποιήσουμε την ευρωπαϊκή εμπειρία στην καθημερινή σχολική ζωή, καλλιεργώντας μια σταθερή αναγνωστική κουλτούρα με τη συμμετοχή εκπαιδευτικών, παιδιών και οικογενειών. Παράλληλα, επιδιώκουμε να ενισχύσουμε τον θεσμό της σχολικής βιβλιοθήκης στο Δημόσιο ελληνικό σχολείο, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ως ανοιχτού χώρου ανάγνωσης, μάθησης, δημιουργίας και συνεργασίας.

ΚΛΙΚ ΕΔΩ

ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Το 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου συμμετέχει στις Erasmus Days 2026

 Το 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου συμμετέχει στις Erasmus Days 2026 από τις 12 έως τις 17 Οκτωβρίου, με δράσεις διάχυσης ευρωπαϊκών εμπειριών, επιμόρφωσης εκπαιδευτικών και δημοκρατικής συμμετοχής μαθητών και οικογενειών. Μέσα από το πρόγραμμα Erasmus+, το σχολείο προβάλλει συγκεκριμένες αλλαγές στη διδασκαλία και στη σχολική ζωή που βάζουν στο επίκεντρο των δράσεων Φιλαναγνωσία, Συμπερίληψη και μαθητική Φωνή.

Δευτέρα 12 Οκτωβρίου, ώρα 18:00 — Από τη Σχολική Βιβλιοθήκη στο Σχολείο που Διαβάζει

Στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση διάχυσης των αποτελεσμάτων του σχεδίου Erasmus+ για τη φιλαναγνωσία και τον ρόλο της σχολικής βιβλιοθήκης. Θα παρουσιαστούν η πορεία του σχεδίου και τα αποτελέσματά του, το φινλανδικό μοντέλο «Lukeva Koulu» και πρακτικές που γνώρισαν οι εκπαιδευτικοί σε ευρωπαϊκά σχολεία. Η συνάντηση περιλαμβάνει αυτοαξιολόγηση της ετοιμότητας του σχολείου, ανατροφοδότηση και συζήτηση για τη μεταφορά των εμπειριών σε σταθερές πρακτικές ανάγνωσης και συνεργασίας.

Πέμπτη 15 και Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, ώρες 12:00–14:00 — Βιωματικά εργαστήρια για εκπαιδευτικούς γλωσσών

Το σχολείο αξιοποιεί για πρώτη φορά τη δραστηριότητα «Invited Experts» (Προσκεκλημένοι Εμπειρογνώμονες), υποδεχόμενο τις Γερμανίδες εκπαιδευτικούς και επιμορφώτριες Katrin Harder και Katrin Schneider, από τον φορέα creativeELTworkshops.org.

Τα εργαστήρια «Inclusion / Differentiation» (Συμπερίληψη και Διαφοροποίηση) και «Readers’ Theatre» (Θέατρο Αναγνωστών) θα πραγματοποιηθούν στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου. Εστιάζουν στον σχεδιασμό συμπεριληπτικών μαθημάτων, στη συνεργατική μάθηση και στην αξιοποίηση της μεγαλόφωνης ανάγνωσης και της δραματοποίησης. Οι συμμετέχοντες θα διερευνήσουν πρακτικές που δίνουν σε κάθε παιδί χώρο να εκφράζεται, να επιλέγει, να αναλαμβάνει ρόλους και να συμμετέχει ισότιμα.

Στη διάρκεια των Erasmus Days — Ευρωπαίος πολίτης και μαθητική φωνή στην πράξη

Οι μαθητές και οι μαθήτριες των δύο τμημάτων της ΣΤ΄ τάξης θα συμμετάσχουν σε μαθησιακή δράση που συνδέει τα δικαιώματα και τις ευθύνες του Ευρωπαίου πολίτη με μια πραγματική σχολική απόφαση: τη διαμόρφωση δίκαιων κριτηρίων επιλογής για τη μελλοντική μαθητική κινητικότητα στη Γερμανία.

Μέσα από ομαδική εργασία, διάλογο και αιτιολογημένες προτάσεις, τα παιδιά θα εξετάσουν τι σημαίνουν δικαιοσύνη, συμπερίληψη και υπεύθυνη εκπροσώπηση. Στη διαβούλευση συμμετέχουν και οι οικογένειες. Οι προτάσεις τους θα εξεταστούν από την Παιδαγωγική Ομάδα, η οποία θα εξηγήσει πώς αξιοποιήθηκαν στη διαμόρφωση του τελικού πλαισίου. Η διαβούλευση αφορά τους κανόνες της διαδικασίας και προηγείται των δηλώσεων ενδιαφέροντος και της επιλογής συμμετεχόντων.

Τα εργαστήρια και η δράση μαθητικής συμμετοχής εντάσσονται στο σχέδιο Erasmus+ 2026-1-EL01-KA121-SCH-000422817, με στόχο την «Ενδυνάμωση της Μαθητικής Φωνής και της Δημοκρατικής Συμμετοχής στο Σχολείο».

Με τη συμμετοχή του στις Erasmus Days, το σχολείο μοιράζεται όσα μαθαίνει μέσα από τις ευρωπαϊκές συνεργασίες και δημιουργεί ευκαιρίες ώστε εκπαιδευτικοί, μαθητές και οικογένειες να συμβάλουν στη βελτίωση της σχολικής καθημερινότητας.

Το πρόγραμμα Erasmus+ χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Βιωματικά εργαστήρια για εκπαιδευτικούς γλωσσών στο 3ο Δημοτικό - προσκεκλημένες Γερμανίδες επιμορφώτριες

 Στο πλαίσιο του σχεδίου Erasmus+ 2026-1-EL01-KA121-SCH-000422817 και του στόχου «Ενδυνάμωση της Μαθητικής Φωνής και της Δημοκρατικής Συμμετοχής στο Σχολείο», το 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου αξιοποιεί για πρώτη φορά τη δραστηριότητα Erasmus Invited Experts (Προσκεκλημένοι Εμπειρογνώμονες), προσκαλώντας τις Γερμανίδες εκπαιδευτικούς και επιμορφώτριες Katrin Harder και Katrin Schneider από τον φορέα  https://creativeeltworkshops.org/.

Το πρόγραμμα των βιωματικών εργαστηρίων παρακολούθησαν εκπαιδευτικοί από διαφορετικούς κλάδους:

Εκπαιδευτικοί της Ελληνικής (Δάσκαλοι / Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης) Εκπαιδευτικοί Ξένων Γλωσσών των δημόσιων δημοτικών σχολείων της περιοχής.

Εκπαιδευτικοί Ξένων Γλωσσών του Ιδιωτικού Τομέα (Κέντρων Ξένων Γλωσσών) και εκπαιδευτικοί Αγγλικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, καθώς η δραστηριότητα της πρώτης ημέρας εντάχθηκε σε επιμορφωτικό σεμινάριο της Συμβούλου Αγγλικής, κ. Καφφετζάκη Καλλιόπης. 

Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν πρωτοποριακές διδακτικές μεθόδους, να πειραματιστούν με δημιουργικό υλικό και να αποκτήσουν πρακτικά εργαλεία άμεσα εφαρμόσιμα στη σχολική τάξη μέσα από δύο θεματικές:

• «Inclusion / Differentiation», με έμφαση στον σχεδιασμό συμπεριληπτικών μαθημάτων και στη συνεργατική μάθηση, και 
• «Readers’ Theatre», που αξιοποιεί τη μεγαλόφωνη ανάγνωση και τη δραματοποίηση για την ενεργή εμπλοκή των μαθητών.

 Workshop 1: "From Page to Stage: Reader's Theatre in Primary School English Lessons"

Το πρώτο εργαστήριο ήταν αφιερωμένο στην τεχνική του Θεατρικού Αναγνωστηρίου (Reader’s Theatre), μια μέθοδο που μετατρέπει την ανάγνωση σε μια ζωντανή, διαδραστική εμπειρία χωρίς την ανάγκη αποστήθισης ή περίπλοκων σκηνικών. Βασικά σημεία και δραστηριότητες που παρουσιάστηκαν:

Παιχνίδια προθέρμανσης (Warm-ups): Δραστηριότητες όπως το Magic Chairs και το Emotion Game, που βοήθησαν στην ενεργοποίηση της ομάδας, την καλλιέργεια της συναισθηματικής έκφρασης και την προετοιμασία της φωνής.

Τεχνικές Εκφοράς Λόγου: Καλλιέργεια της ρυθμικότητας, του χρωματισμού της φωνής, της έντασης και της σωστής προφοράς.

Επεξεργασία Σεναρίων: Εργασία πάνω σε πρωτότυπα και προσαρμοσμένα σενάρια όπως Mrs Quisenberry's Birthday, Three Billy Goats Gruff, The Treasure Map και The Four Little Pigs.

Κανόνες Σκηνικής Παρουσίας (Performance Rules): Τεχνικές για το πώς οι μαθητές στέκονται στη σκηνή, κρατούν το κείμενο, διατηρούν οπτική επαφή με το κοινό και συνεργάζονται ως ομάδα.

 Workshop 2: "Engaging All Learners: Creative Tasks for Mixed-Ability Classrooms"

Το δεύτερο εργαστήριο εστίασε στη Διαφοροποιημένη Διδασκαλία (Differentiated Instruction) και στην εμπλοκή όλων των μαθητών σε τμήματα μικτής ικανότητας (Mixed-Ability Classrooms) μέσω δημιουργικών και παιγνιωδών εργασιών (Task-Based Learning).

Βασικά εργαλεία και δραστηριότητες που εφαρμόστηκαν:

Swap-It Game: Δραστηριότητα γνωριμίας και επικοινωνίας με κάρτες ερωτήσεων, η οποία προσαρμόζεται εύκολα στο γλωσσικό επίπεδο των μαθητών.

Time Capsule (Κάψουλα Χρόνου): Χρήση διαφοροποιημένων φύλλων εργασίας (διαφορετικών επιπέδων δυσκολίας) όπου οι μαθητές καταγράφουν πληροφορίες για τον εαυτό τους στην αρχή της χρονιάς και τις συγκρίνουν στο τέλος της.

Group Dictation ("Nibbles the Mouse"): Συνεργατική ορθογραφία/υπαγόρευση σε ομάδες, που συνδυάζει την ατομική προσπάθεια με τη ομαδική σύνθεση κειμένου.

Animal Scanners: Παιχνίδι ταχύτητας και σάρωσης κειμένου (scanning) με ήχους ζώων ως "κουδούνια" (buzzers) για την ενίσχυση της αναγνωστικής ευχέρειας.

Runner and Writer ("Bella's Big Adventure"): Δυναμική δραστηριότητα ζευγαριών που συνδυάζει την κίνηση, τη μνήμη και τη γραφή (τρέξιμο, απομνημόνευση και υπαγόρευση κειμένου).

Δημιουργία Memes: Έκφραση μέσω εικόνων με προσθήκη λεζάντων και συννεφάκια σκέψης/ομιλίας (thought/speech bubbles) για την παραγωγή γραπτού λόγου με χιούμορ.

Δημιουργική Γραφή Ποίησης (Writing Poems): Εισαγωγή σε δομημένες μορφές ποίησης όπως Haiku (5-7-5 συλλαβές), Acrostic (Ακροστιχίδα) και Elevens (11 λέξεις), ξεκινώντας από θεματικούς εννοιολογικούς χάρτες (mind maps).

Η δραστηριότητα συνδέθηκε άμεσα με τη μαθητική φωνή και τη δημοκρατική συμμετοχή, καθώς προωθεί διδακτικές πρακτικές που δημιουργούν χώρο για έκφραση, επιλογή, συνεργασία και ισότιμη συμμετοχή. Μέσα από διαφοροποιημένες και βιωματικές δραστηριότητες, οι μαθητές ενθαρρύνονται να αναλαμβάνουν ρόλους, να εκφράζουν ιδέες, να ακούν τους άλλους, να συναποφασίζουν και να συνδιαμορφώνουν το μαθησιακό αποτέλεσμα.  

Έτσι, η διδασκαλία της ξένης γλώσσας λειτουργεί ως πεδίο καλλιέργειας συμπερίληψης, υπευθυνότητας, αυτοπεποίθησης, συνεργασίας και δημοκρατικής κουλτούρας.

.......................................................................................................................................................

Η Katrin Harder έχει σπουδάσει Παιδαγωγικά Δημοτικής Εκπαίδευσης, Αγγλικά, Γερμανικά και Γερμανικά ως Ξένη Γλώσσα. Εργάζεται ως εκπαιδευτικός Αγγλικής σε δημοτικό σχολείο του Βερολίνου και παράλληλα διδάσκει στο Freie Universität Berlin στον τομέα της Διδακτικής της Αγγλικής, συμμετέχοντας και στην επιμόρφωση εκπαιδευτικών. 

Η Katrin Schneider έχει σπουδάσει Μουσική και Αγγλικά, εργάζεται ως δασκάλα σε δημοτικό σχολείο του Kreuzberg με έμφαση στη συμπερίληψη και στη μεικτή ηλικιακά μάθηση και συντονίζει αγγλόφωνη θεατρική ομάδα μαθητών.

«Μαθητές με Φωνή»: νέο ευρωπαϊκό σχέδιο του 3ου Δημοτικού Σχολείου Αγίου Νικολάου

Erasmus+ 2026-1-EL01-KA121-SCH-000422817

«Ενδυνάμωση της Μαθητικής Φωνής και της Δημοκρατικής Συμμετοχής στο Σχολείο»

Το 3ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Νικολάου, στο πλαίσιο της Διαπίστευσής του στο πρόγραμμα Erasmus+, ξεκινά τη σχολική χρονιά 2026–2027 την υλοποίηση ενός νέου ευρωπαϊκού σχεδίου με κεντρικό στόχο την ενδυνάμωση της μαθητικής φωνής και της δημοκρατικής συμμετοχής στη σχολική ζωή.

Η επιλογή του στόχου συνδέεται άμεσα με μία από τις βασικές οριζόντιες προτεραιότητες του Erasmus+: τη συμμετοχή στον δημοκρατικό βίο, τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες και την ενεργό πολιτειότητα. Παράλληλα, προέκυψε μέσα από την αυτοαξιολόγηση του ίδιου του σχολείου και την ανάγκη να γίνει ένα ακόμη βήμα: οι μαθητές να μην συμμετέχουν απλώς σε δράσεις που σχεδιάζουν οι ενήλικες, αλλά να αποκτούν ουσιαστικότερο λόγο στον σχεδιασμό, στη λήψη αποφάσεων, στην αξιολόγηση και στη διαμόρφωση της σχολικής ζωής.

Για το σχολείο, «μαθητική φωνή» δεν σημαίνει απλώς να ζητάμε τη γνώμη των παιδιών. Σημαίνει να δημιουργούμε σταθερές ευκαιρίες ώστε, ανάλογα με την ηλικία και τις δυνατότητές τους, να μπορούν να εκφράζονται, να επιχειρηματολογούν, να ακούν διαφορετικές απόψεις, να συνδιαμορφώνουν κανόνες, να προτείνουν λύσεις, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να βλέπουν ότι η συμμετοχή τους μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικές αλλαγές.

Τρία ευρωπαϊκά σχολικά περιβάλλοντα – τρεις όψεις της δημοκρατικής συμμετοχής

Οι κινητικότητες του σχεδίου δεν σχεδιάστηκαν απλώς ως επισκέψεις σε ευρωπαϊκά σχολεία. Επιλέχθηκαν εκπαιδευτικά περιβάλλοντα που επιτρέπουν στους συμμετέχοντες να παρατηρήσουν διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους η δημοκρατία μετατρέπεται σε καθημερινή σχολική πρακτική.

Στο σχοελίο Freie Montessori Grundschule Hangelsberg στη Γερμανία, το ενδιαφέρον στρέφεται στη δημοκρατία μέσα από την αυτονομία, την επιλογή και την προσωπική ευθύνη. Στη Montessori προσέγγιση, και ιδιαίτερα μέσα από τη Freiarbeit —την οργανωμένη αυτοκατευθυνόμενη εργασία— οι μαθητές καλούνται να κάνουν επιλογές, να διαχειρίζονται τον χρόνο και την εργασία τους και να αναπτύσσουν σταδιακά αυτορρύθμιση και υπευθυνότητα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στη συμπεριληπτική διάσταση: πώς δηλαδή η αυτονομία και η μαθητική φωνή γίνονται πραγματικά προσβάσιμες και σε παιδιά που χρειάζονται πρόσθετη εκπαιδευτική υποστήριξη.

Στην Utrecht της Ολλανδίας, μέσα από το μοντέλο De Vreedzame School / The Peaceable School, οι εκπαιδευτικοί θα μελετήσουν ένα σχολείο που λειτουργεί ως μικρή δημοκρατική κοινότητα. Μαθητικά συμβούλια, μαθητές-διαμεσολαβητές, συνδιαμόρφωση κανόνων, ανάληψη ευθύνης και ειρηνική επίλυση συγκρούσεων αποτελούν στοιχεία μιας σχολικής κουλτούρας στην οποία τα παιδιά δεν μαθαίνουν απλώς τι είναι δημοκρατία, αλλά την ασκούν στην καθημερινότητά τους.

Στο σχολείο Charlotte-Salomon-Grundschule στο Βερολίνο, το ενδιαφέρον εστιάζεται στη δημοκρατία μέσα από θεσμούς μαθητικής εκπροσώπησης και συμμετοχής στη σχολική ζωή. Εκπρόσωποι τάξεων, μαθητικά όργανα και συμμετοχή σε συναντήσεις και διαδικασίες του σχολείου δίνουν τη δυνατότητα στους μαθητές να γνωρίσουν στην πράξη πώς η προσωπική άποψη μπορεί να μετατρέπεται σε συλλογική εκπροσώπηση και υπεύθυνη συμμετοχή.

Με τον τρόπο αυτό, το σχέδιο προσεγγίζει τη δημοκρατική συμμετοχή από τρεις συμπληρωματικές οπτικές: αυτονομία και ευθύνη – δημοκρατική σχολική κοινότητα – μαθητική εκπροσώπηση και συνδιαμόρφωση.

Δημοκρατική συμμετοχή σημαίνει συμμετοχή όλων

Κεντρική θέση στο σχέδιο έχει και η συμπερίληψη. Η δημοκρατική συμμετοχή δεν μπορεί να περιορίζεται στα παιδιά που ήδη εκφράζονται εύκολα ή διεκδικούν αυθόρμητα χώρο στη συζήτηση. Το ζητούμενο είναι να δημιουργούνται διαφορετικοί τρόποι έκφρασης, επιλογής, συνεργασίας και ανατροφοδότησης, ώστε κάθε μαθητής και κάθε μαθήτρια να μπορεί να έχει φωνή και πραγματικό ρόλο στη σχολική κοινότητα. Γι’ αυτό και η συμμετοχή εκπαιδευτικών ειδικής και γενικής αγωγής και ειδικοτήτων στις κινητικότητες αποκτά ιδιαίτερη σημασία: επιτρέπει στο σχολείο να εξετάζει τη μαθητική φωνή όχι μόνο ως ζήτημα δημοκρατίας, αλλά και ως ζήτημα ισότιμης πρόσβασης, συμμετοχής και εκπαιδευτικής δικαιοσύνης.

Από την ευρωπαϊκή εμπειρία στην αλλαγή της σχολικής πράξης

Βασική αρχή του σχεδίου είναι ότι μια κινητικότητα Erasmus+ δεν ολοκληρώνεται με την επιστροφή από το εξωτερικό. Η πραγματική της αξία βρίσκεται στο αν η νέα γνώση μπορεί να μεταφερθεί, να προσαρμοστεί και να επηρεάσει την καθημερινή σχολική πράξη. Γι’ αυτό εκπαιδευτικοί και μαθητές θα χρησιμοποιούν Learning Journals, ημερολόγια κινητικότητας, ερωτήσεις αναστοχασμού, Padlet, exit tickets και μαθητικές συνεντεύξεις, ακολουθώντας μια σαφή διαδρομή: 

Παρατηρώ → Αναστοχάζομαι → Συγκρίνω → Επιλέγω → Προσαρμόζω → Εφαρμόζω → Αξιολογώ την επίδραση.

Έτσι, η ευρωπαϊκή εμπειρία μετατρέπεται από προσωπική εμπειρία του συμμετέχοντα σε συλλογική γνώση και εργαλείο βελτίωσης του σχολείου.

Στο ίδιο πνεύμα, η αξιολόγηση των δράσεων δεν θα αποτελεί διαδικασία που πραγματοποιείται μόνο από τους εκπαιδευτικούς. Οι ίδιοι οι μαθητές θα συμμετέχουν στην αποτίμηση των δράσεων μέσα από αυτοαξιολόγηση, peer assessment, Mentimeter, Google Forms, Traffic Lights Evaluation και ρουμπρίκες που θα συνδιαμορφώνονται από μαθητές και εκπαιδευτικούς. Η επιλογή αυτή συνδέεται άμεσα με τον κεντρικό στόχο του σχεδίου:

αν θέλουμε οι μαθητές να συμμετέχουν στις αποφάσεις, χρειάζεται να συμμετέχουν και στην αξιολόγηση των αποφάσεων και των δράσεων που τους αφορούν. Η συμμετοχική αξιολόγηση μετατρέπεται έτσι σε μια ακόμη καθημερινή άσκηση δημοκρατικού διαλόγου, τεκμηρίωσης και ευθύνης.

«Μαθητές με Φωνή – Συμμετέχω, Συνεργάζομαι, Αποφασίζω»

Οι εμπειρίες και οι πρακτικές που θα προκύψουν από τις ευρωπαϊκές κινητικότητες θα επιστρέψουν στο σχολείο και θα τροφοδοτήσουν το ετήσιο Σχέδιο Δράσης «Μαθητές με Φωνή – Συμμετέχω, Συνεργάζομαι, Αποφασίζω». Οι μαθητές θα έχουν ενεργό ρόλο όχι μόνο στην υλοποίηση αλλά και στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη διάχυση των δράσεων. Το σχέδιο θα συνδεθεί με τις Δράσεις Ενεργού Πολίτη, τα Δικαιώματα του Παιδιού, τη συμπεριληπτική εκπαίδευση, την πρόληψη και ειρηνική επίλυση συγκρούσεων, το eTwinning και την καθημερινή λειτουργία των τάξεων.

Στα παραγόμενα του σχεδίου περιλαμβάνονται ο «Οδηγός Δημοκρατικής Συμπεριφοράς και Συμμετοχής στο Σχολείο» από μαθητές για μαθητές, μαθητικά podcasts για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τη δημοκρατική συμμετοχή, κοινά ψηφιακά προϊόντα με ευρωπαϊκά σχολεία και δράσεις ενημέρωσης της σχολικής και τοπικής κοινότητας.

Πότε θα θεωρήσουμε ότι ο στόχος πέτυχε;

Η επιτυχία του σχεδίου δεν θα μετρηθεί μόνο από τον αριθμό των κινητικοτήτων, των επισκέψεων ή των παραγόμενων προϊόντων. Θα φανεί κυρίως στην καθημερινότητα του σχολείου: όταν περισσότερα παιδιά εκφράζονται και ακούγονται, όταν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και ευθύνες, όταν συμμετέχουν σε πραγματικές αποφάσεις, όταν διαχειρίζονται τις διαφωνίες τους με μεγαλύτερη αυτονομία και όταν μπορούν να αναγνωρίσουν συγκεκριμένες αλλαγές στη σχολική ζωή στις οποίες συνέβαλε και η δική τους φωνή.

Ο στόχος του 3ου Δημοτικού Σχολείου Αγίου Νικολάου είναι, τελικά, μια ουσιαστική μετατόπιση από το «κάνουμε δράσεις για τα παιδιά» στο «σχεδιάζουμε, συνεργαζόμαστε και αποφασίζουμε μαζί με τα παιδιά».

Γιατί η δημοκρατία δεν μαθαίνεται μόνο μέσα από ένα βιβλίο. Μαθαίνεται όταν τη ζεις. Και το σχολείο μπορεί να είναι ο πρώτος χώρος όπου ένα παιδί ανακαλύπτει ότι η φωνή του έχει αξία — αλλά και ότι κάθε φωνή συνοδεύεται από ευθύνη, διάλογο, σεβασμό και συμμετοχή στην κοινότητα.

Η Διευθύντρια

Ελένη Ανδρουλάκη

«Finland’s Reading Revolution»: Όταν η βιβλιοθήκη γίνεται η καρδιά της κοινότητας

Στο πλαίσιο του σχεδίου ERASMUS+ 2025-1-EL01-KA121-SCH-000313926 με θέμα τις Σχολικές Βιβλιοθήκες, πραγματοποιήθηκε εκπαιδευτική κινητικότητα στο Ελσίνκι της Φινλανδίας με συμμετοχή στο επιμορφωτικό σεμινάριο «Finland’s Reading Revolution: Libraries as Community Hubs» – «Η αναγνωστική επανάσταση της Φινλανδίας: Οι βιβλιοθήκες ως κέντρα της κοινότητας».

Στην κινητικότητα συμμετείχαν η Διευθύντρια, η υπεύθυνη σχολικής Βιβλιοθήκης και η υπεύθυνη καταγραφής σχολικής βίας, καθώς βασικός του στόχος ήταν η παρουσίαση σύγχρονων τρόπων με τους οποίους το σχολείο, η βιβλιοθήκη και η τοπική κοινότητα μπορούν να συνεργαστούν, ώστε τα παιδιά να ανακαλύψουν ξανά τη χαρά της ανάγνωσης.

Αφετηρία της επιμόρφωσης αποτέλεσε η διαπίστωση ότι η μείωση του ενδιαφέροντος των νέων για το βιβλίο και η αποδυνάμωση των αναγνωστικών συνηθειών, αποτελούν πλέον κοινή πρόκληση για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ακόμη και για τη Φινλανδία, η οποία είναι διεθνώς γνωστή για την αναγνωστική της κουλτούρα. 

Η ανάγνωση, όμως, δεν αντιμετωπίστηκε μόνο ως μία σχολική δεξιότητα. Παρουσιάστηκε ως θεμελιώδες δικαίωμα, ως δρόμος προς την κριτική σκέψη, την ενσυναίσθηση, τη δημιουργικότητα, την κοινωνική συμμετοχή και τη διά βίου μάθηση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δημιουργία μιας αναγνωστικής κοινότητας, στην οποία τα παιδιά, οι εκπαιδευτικοί, οι οικογένειες και οι φορείς της τοπικής κοινωνίας μοιράζονται βιβλία, ιστορίες και αναγνωστικές εμπειρίες.

Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου παρουσιάστηκαν βιωματικές και δημιουργικές μέθοδοι που μετατρέπουν την ανάγνωση από ατομική σε συλλογική εμπειρία, οπως η φινλανδική προσέγγιση της λογοτεχνικής τέχνης – Sanataide, η αξιοποίηση των βιβλίων χωρίς λόγια – Silent Books, η χρήση των audiobook στη διδασκαλία, οι δημιουργικές και καλλιτεχνικές δράσεις μετά την ανάγνωση, η καλλιέργεια του πολυγραμματισμού, η σύνδεση του βιβλίου με την εικόνα, την κίνηση, τον ήχο και την προσωπική έκφραση.

Μέσα από εργαστήρια, συζητήσεις και συνεργατικές δραστηριότητες αναδείχθηκε ότι το βιβλίο μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για ζωγραφική, δραματοποίηση, ψηφιακή αφήγηση, ηχογράφηση, δημιουργία αφίσας, podcast ή άλλου μαθητικού έργου. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά δεν παραμένουν απλοί αναγνώστες αλλά γίνονται δημιουργοί και ενεργά μέλη μιας κοινότητας μάθησης.

Κεντρικό μέρος του σεμιναρίου αποτέλεσε η γνωριμία με το φινλανδικό μοντέλο Lukeva Koulu – Σχολείο που Διαβάζει. Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην υλοποίηση μεμονωμένων δράσεων φιλαναγνωσίας, αλλά προτείνει τη διαμόρφωση μιας σταθερής και οργανωμένης αναγνωστικής πολιτικής, η οποία διατρέχει ολόκληρη τη σχολική ζωή.

Στο πλαίσιο αυτό, κάθε σχολείο καλείται να εξετάσει τις αναγνωστικές συνήθειες και τις ανάγκες των μαθητών του, να θέσει συγκεκριμένους στόχους και να σχεδιάσει ένα δικό του πρόγραμμα προώθησης της ανάγνωσης. Το σχέδιο συνδέει τη διδασκαλία μέσα στην τάξη, τις δράσεις της σχολικής βιβλιοθήκης, τη συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών ηλικιακών ομάδων και τη συμμετοχή των οικογενειών και της κοινότητας.

Επισκέψεις σε σύγχρονες βιβλιοθήκες του Ελσίνκι

Η επιμόρφωση περιλάμβανε επίσης, επισκέψεις σε σύγχρονες βιβλιοθήκες του Ελσίνκι, μεταξύ των οποίων η Κεντρική Βιβλιοθήκη Oodi, η Lippulaiva Espoo, η Rikhardinkatu. Οι βιβλιοθήκες αυτές δεν λειτουργούν μόνο ως χώροι φύλαξης και δανεισμού βιβλίων. Αποτελούν ανοιχτά, προσβάσιμα και φιλόξενα κέντρα πολιτισμού (learning spaces) δημιουργίας, εκπαίδευσης και κοινωνικής συνάντησης.

Στους χώρους τους συνυπάρχουν τα βιβλία με εργαστήρια κατασκευών, ψηφιακές εφαρμογές, αίθουσες ηχογράφησης, χώροι συνεργασίας, γλωσσικές δραστηριότητες και προγράμματα για ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, γλωσσών και πολιτισμικών καταβολών. Η λειτουργία τους αποδεικνύει στην πράξη ότι η βιβλιοθήκη μπορεί να ενισχύσει τη συμπερίληψη, τις ίσες ευκαιρίες, την ενεργό συμμετοχή και τη διά βίου μάθηση.

https://helmet.finna.fi/OrganisationInfo/Home#86685

https://www.myhelsinki.fi/places/rikhardinkatu-library/

Oodi library Helsinki 
OODI

Η δύναμη της εικόνας στην εκπαίδευση: Σεμινάριο Erasmus+ για την Οπτική επικοινωνία για την εκπ/κό Εικαστικών

Ολοκληρώθηκε το σεμινάριο "Visual Arts as a Tool for Communication and Learning" στο φορέα Europass Teacher Academy - Βερολίνο για την εκπαιδευτικό Εικαστικών του σχολείου μας, στο πλαίσιο του σχεδίου ERASMUS+ 2025-1-EL01-KA121-SCH-000313926 με θέμα τις Σχολικές Βιβλιοθήκες. 

Τα μαθησιακά αποτελέσματα αφορούσαν την ανάλυση και αποδόμηση ειδήσεων, εξερεύνηση πολιτισμών μέσα από οπτικά μέσα, «ψευδείς ειδήσεις» (fake news) και την προπαγάνδα,  φωτογραφία και άλλες μορφές οπτικών τεχνών ως εργαλείο επικοινωνίας και μάθησης,  αξιοποίηση οπτικού υλικού και εργαλείων για τη διάδοση ενός μηνύματος. Η συνάφεια με το γνωστικό αντικείμενο των Εικαστικών είναι άμεση και ουσιαστική, δεδομένου ότι η οπτική επικοινωνία αποτελεί βασικό πυρήνα της διδασκαλίας τους στο Δημοτικό. Η συμμετέχουσα σχολιάζει:

"Οι γνώσεις και οι δεξιότητες που απέκτησα από το σεμινάριο μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα στη σχολική πράξη και ιδιαίτερα στις δράσεις της σχολικής βιβλιοθήκης. Στόχος μου είναι να δημιουργήσουμε μαζί με τους μαθητές ψηφιακές αφηγήσεις, εικονογραφημένες παρουσιάσεις βιβλίων, αφίσες, infographics, βίντεο και θεματικές εκθέσεις. Οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να παρουσιάζουν βιβλία, ιστορίες και αναγνωστικές εμπειρίες με πιο δημιουργικό τρόπο, συνδυάζοντας το κείμενο με την εικόνα, τη φωτογραφία, τον ήχο και το βίντεο. Έτσι θα αναπτύσσουν όχι μόνο τη δημιουργικότητά τους, αλλά και τον οπτικό, ψηφιακό και πληροφοριακό τους γραμματισμό. Πιστεύω, επίσης, ότι η χρήση οπτικών και πολυτροπικών μέσων μπορεί να κάνει τη βιβλιοθήκη πιο ελκυστική και πιο προσιτή σε όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από την ηλικία, τα ενδιαφέροντα, το γλωσσικό επίπεδο ή τις μαθησιακές τους ανάγκες. Θα προσπαθήσουμε να σχεδιάσουμε δραστηριότητες που θα συνδέουν τη λογοτεχνία με την τέχνη, τη δημιουργική αφήγηση και τις ψηφιακές τεχνολογίες. Με αυτόν τον τρόπο, η βιβλιοθήκη μπορεί να γίνει ένας ακόμη πιο ζωντανός χώρος μάθησης, έκφρασης και δημιουργίας για όλους τους μαθητές".

Το συγκεκριμένο σεμινάριο για την οπτική επικοινωνία επιλέχθηκε ως συμπληρωματική θεματική του σεμιναρίου «Finland’s Reading Revolution: Libraries as Community Hubs», το οποίο εστιάζει στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, στον πολυγραμματισμό και στην ανάδειξη της βιβλιοθήκης ως ανοιχτού χώρου μάθησης, πολιτισμού, συμπερίληψης και ενεργού συμμετοχής.

Οι δύο επιμορφώσεις λειτουργούν συμπληρωματικά, καθώς η πρώτη απαντά κυρίως στο ερώτημα «πώς δημιουργούμε μια σχολική κοινότητα που διαβάζει», ενώ η δεύτερη προσφέρει εργαλεία για το «πώς οι μαθητές εκφράζουν, μετασχηματίζουν και επικοινωνούν όσα διάβασαν» μέσα από την εικόνα και τα σύγχρονα ψηφιακά μέσα. Έτσι, η ανάγνωση δεν αντιμετωπίζεται ως μια μεμονωμένη δραστηριότητα που ολοκληρώνεται με το τέλος ενός βιβλίου. Αποτελεί αφετηρία για δημιουργική αφήγηση, εικαστική έκφραση, φωτογραφία, κόμικς, ψηφιακές ιστορίες, αφίσες, infographics, βίντεο, podcasts και πολυτροπικές παρουσιάσεις. Οι μαθητές περνούν από τον ρόλο του αναγνώστη στον ρόλο του δημιουργού, του αφηγητή και του ενεργού φορέα ενός μηνύματος.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η σύνδεση των δύο θεματικών με τον κριτικό γραμματισμό. Η ανάγνωση και η κατανόηση ενός κειμένου διευρύνονται, ώστε να περιλαμβάνουν την αποκωδικοποίηση εικόνων, ειδήσεων, διαφημίσεων, ψηφιακών αφηγήσεων και μηνυμάτων των μέσων επικοινωνίας. Οι μαθητές μαθαίνουν όχι μόνο να κατανοούν τι βλέπουν και τι διαβάζουν, αλλά και να διερευνούν ποιος δημιούργησε ένα μήνυμα, με ποιον σκοπό και με ποια μέσα επιχειρεί να επηρεάσει το κοινό του.

Η συμπληρωματικότητα των δύο σεμιναρίων ενισχύεται και από τη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων. Η υπεύθυνη/ομάδα της σχολικής βιβλιοθήκης θα συμβάλει στον σχεδιασμό των δράσεων φιλαναγνωσίας, ενώ η εκπαιδευτικός Εικαστικών θα υποστηρίξει την οπτική, καλλιτεχνική και ψηφιακή απόδοση των αναγνωστικών εμπειριών των μαθητών. Σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς των τάξεων, θα μπορούν να οργανωθούν κοινά εργαστήρια στα οποία το βιβλίο θα συνδέεται με την τέχνη, τη φωτογραφία, την εικονογράφηση, τον κινηματογράφο και τη δημιουργική χρήση των ψηφιακών μέσων.

.............................................................

“Η παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

Job Shadowing στη Ferrara: Ανακαλύπτοντας νέους δρόμους για τη φιλαναγνωσία

Ολοκληρώθηκε η παρατήρηση εργασίας (lob shadowing) δύο εκπαιδευτικών του σχολείου μας στο Δημοτικό σχολείο της πόλης Ferrara στην στην Εμίλια-Ρομάνια της Ιταλίας, στο πλαίσιο του σχεδίου ERASMUS+ 2025-1-EL01-KA121-SCH-000313926 με θέμα τις Σχολικές Βιβλιοθήκες. 

Οι συμμετέχουσες εκπαιδευτικοί, Ελένη Τσαγκαράκη και Στέλλα Κοσμαδάκη, επέστρεψαν με ιδιαίτερα θετικές εντυπώσεις και πολύτιμες εμπειρίες. Για τη Στέλλα Κοσμαδάκη, η συμμετοχή αποτέλεσε την πρώτη της εμπειρία σε πρόγραμμα Erasmus+, γεγονός που προσέδωσε ακόμη μεγαλύτερη αξία στην κινητικότητα, καθώς είχε την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τη λειτουργία ενός ευρωπαϊκού σχολείου, να ανταλλάξει ιδέες με εκπαιδευτικούς άλλης χώρας και να βιώσει τη δυναμική της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής συνεργασίας.

Κατά τη διάρκεια της κινητικότητας, οι συμμετέχουσες εκπαιδευτικοί είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μαθήματα τεχνολογίας, μουσικής, αγγλικών, εκπαιδευτικής ρομποτικής και καλλιτεχνικής έκφρασης, καθώς και να γνωρίσουν από κοντά τη λειτουργία της δημόσιας παιδικής βιβλιοθήκης Casa Niccolini και της σχολικής βιβλιοθήκης του σχολείου Boiardo. Μέσα από τις παρατηρήσεις αυτές αναδείχθηκε ο τρόπος με τον οποίο η ανάγνωση, η αφήγηση, η τεχνολογία και οι τέχνες μπορούν να συνδυαστούν σε ένα ενιαίο μαθησιακό περιβάλλον, που ενισχύει τη δημιουργικότητα και τη συμμετοχή των μαθητών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και του podcasting ως μέσων ανάπτυξης του γραμματισμού. Η παρακολούθηση της μαθητικής ομάδας «Radio Boiardo» ανέδειξε πώς οι μαθητές μπορούν να μετατρέπουν βιβλία, ιστορίες και προσωπικές εμπειρίες σε ψηφιακό περιεχόμενο, καλλιεργώντας παράλληλα δεξιότητες προφορικού λόγου, συνεργασίας, κριτικής σκέψης και υπεύθυνης ψηφιακής επικοινωνίας.

Παράλληλα, η επίσκεψη στη δημόσια βιβλιοθήκη Casa Niccolini και η γνωριμία με τις δράσεις της σχολικής βιβλιοθήκης ανέδειξαν τον ρόλο των βιβλιοθηκών ως ζωντανών χώρων μάθησης, δημιουργίας και κοινωνικής συμμετοχής. Οι εκπαιδευτικοί παρατήρησαν πρακτικές προώθησης της φιλαναγνωσίας, δράσεις συμμετοχής της κοινότητας, καθώς και τρόπους οργάνωσης και αξιοποίησης των χώρων ώστε να υποστηρίζουν διαφορετικά μαθησιακά προφίλ και ανάγκες.

Ένα Ευρωπαϊκό ταξίδι στη φιλαναγνωσία, την ιστορία και τη βιωματική μάθηση: Erasmus+ Job Shadowing στο Lublin της Πολωνίας

Ολοκληρώθηκε η παρατήρηση εργασίας (lob shadowing) δύο εκπαιδευτικών του σχολείου μας στο Δημοτικό σχολείο της πόλης Lublin στην Πολωνία, στο πλαίσιο του σχεδίου ERASMUS+ 2025-1-EL01-KA121-SCH-000313926 με θέμα τις Σχολικές Βιβλιοθήκες. 

PRIMARY SCHOOL no28 Lublin, Poland

Οι εκπαιδευτικοί μας Πόπη Κουτουλάκη και Ηρώ Ποργιαζίδου, επιλέχθηκαν ως μέλη της σχολικής βιβλιοθήκης του 3ου Δημοτικού να επισκεφθούν την Πολωνία, χώρα με ισχυρή βιβλιοθηκονομική και λογοτεχνική παράδοση, ισχυρό δίκτυο δημόσιων και σχολικών βιβλιοθηκών, εθνικές πολιτικές προώθησης της ανάγνωσης μέσω του Πολωνικού Ινστιτούτου Βιβλίου και της Εθνικής Βιβλιοθήκης, μεγάλη έμφαση στη σχολική βιβλιοθήκη ως χώρο πολιτισμού και συμμετοχής των μαθητών. 

Παρότι τα ποσοστά ανάγνωσης στον γενικό πληθυσμό της Πολωνίας παραμένουν μέτρια σε σύγκριση με χώρες όπως η Φινλανδία ή η Σουηδία, η χώρα επενδύει συστηματικά στην καλλιέργεια της αναγνωστικής κουλτούρας μέσα από ένα ισχυρό δίκτυο σχολικών και δημόσιων βιβλιοθηκών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εμπλοκή των παιδιών και των νέων σε δράσεις φιλαναγνωσίας, γεγονός που αποτυπώθηκε και στις πρακτικές που παρατηρήσαμε στο σχολείο υποδοχής στο Λούμπλιν.

Ξεφυλλίζοντας το ημερολόγιο της κινητικότητας, διακρίνουμε ότι κάθε ημέρα αποτέλεσε μια ξεχωριστή μαθησιακή εμπειρία, προσφέροντας νέες γνώσεις, ερεθίσματα και ευκαιρίες επαγγελματικού αναστοχασμού. Μέσα από τις καταγραφές των συμμετεχόντων αναδεικνύονται σταδιακά οι παιδαγωγικές προσεγγίσεις, οι καλές πρακτικές και οι εμπειρίες που διαμόρφωσαν το συνολικό αποτύπωμα της επίσκεψης στο Λούμπλιν.

📔 Ημερολόγιο Κινητικότητας

ΗΜΕΡΑ 1η

Η πρώτη ημέρα επέτρεψε στους συμμετέχοντες να γνωρίσουν τη φιλοσοφία λειτουργίας του σχολείου, να παρατηρήσουν πρακτικές συμπερίληψης, κοινωνικοσυναισθηματικής αγωγής και ενεργητικής μάθησης, καθώς και να ξεκινήσουν τη διαδικασία επαγγελματικού αναστοχασμού που αποτελεί βασικό στόχο της κινητικότητας. Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία ενός σχολείου που δίνει χώρο στη δημιουργικότητα, στη συνεργασία και στη συμμετοχή όλων των μαθητών, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με τη δημιουργία μιας σύγχρονης και συμπεριληπτικής κουλτούρας μάθησης.

📔 Ημερολόγιο Κινητικότητας

ΗΜΕΡΑ 2η

Η δεύτερη ημέρα αποτέλεσε ένα εξαιρετικό παράδειγμα βιωματικής μάθησης έξω από τα όρια της σχολικής τάξης. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να «διαβάσουν» την πόλη ως φορέα ιστορίας, πολιτισμού και συλλογικής μνήμης, να γνωρίσουν τον τρόπο λειτουργίας των τοπικών θεσμών και να παρατηρήσουν πώς οι χώροι νεότητας μπορούν να ενισχύσουν την ενεργό συμμετοχή των νέων. Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε τις δεξιότητες διαπολιτισμικού γραμματισμού, ιστορικής κατανόησης και ενεργού πολιτειότητας, προσφέροντας παράλληλα πολύτιμες ιδέες για τη σύνδεση της σχολικής μάθησης με την τοπική κοινότητα και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

📔 Ημερολόγιο Κινητικότητας

ΗΜΕΡΑ 3η

Η τρίτη ημέρα συνδύασε τη σχολική παρατήρηση, τη δημιουργική έκφραση, τη συμπεριληπτική εκπαίδευση και τη βιωματική προσέγγιση της ιστορίας. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν πρακτικές που ενσωματώνουν τον γραμματισμό σε διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα, να γνωρίσουν παραδείγματα διαφοροποιημένης διδασκαλίας και να βιώσουν μια ισχυρή εμπειρία ιστορικής μνήμης, η οποία αναδεικνύει τον ουσιαστικό ρόλο της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση ενεργών, δημοκρατικών και πολιτισμικά ευαισθητοποιημένων πολιτών.

📔 Ημερολόγιο Κινητικότητας

ΗΜΕΡΑ 4η

Η τέταρτη ημέρα ανέδειξε τις δυνατότητες της υπαίθριας εκπαίδευσης ως εργαλείου ενεργητικής και βιωματικής μάθησης. Μέσα από την εξερεύνηση του Kazimierz Dolny, οι συμμετέχοντες βίωσαν πώς η ιστορία, ο πολιτισμός και το φυσικό περιβάλλον μπορούν να μετατραπούν σε αφορμές για ανακάλυψη, συνεργασία και δημιουργία γνώσης. Παράλληλα, οι συζητήσεις που ακολούθησαν ενίσχυσαν την ανταλλαγή καλών πρακτικών και παρείχαν πολύτιμες ιδέες για την ανάπτυξη εκπαιδευτικών δράσεων που μεταφέρουν τη μάθηση έξω από τους τοίχους της τάξης, καλλιεργώντας την περιέργεια, την ενεργό συμμετοχή και τη σύνδεση των μαθητών με τον τόπο και την κοινότητά τους.

📔 Ημερολόγιο Κινητικότητας

ΗΜΕΡΑ 5η

Η τελευταία ημέρα της κινητικότητας ανέδειξε με τον πιο ουσιαστικό τρόπο τον κεντρικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει μια σχολική βιβλιοθήκη στη διαμόρφωση μιας ισχυρής κουλτούρας φιλαναγνωσίας. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρατηρήσουν ένα ολοκληρωμένο μοντέλο λειτουργίας, όπου η βιβλιοθήκη αποτελεί χώρο μάθησης, δημιουργικότητας, συνεργασίας και κοινωνικής συμμετοχής. 

..............................................................

“Η παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.

#ErasmusΣυνεχίζουμε για 5 επιπλέον χρόνια με επέκταση της Διαπίστευσης!

 Με ιδιαίτερη χαρά και ικανοποίηση ανακοινώνουμε την επέκταση της Διαπίστευσης ERASMUS+ του σχολείου μας για τα επόμενα 5 έτη!

Χάρη στην ευκαιρία που μας έδωσε το ΙΚΥ, 

1) διακόψαμε στόχους που αφορούν στη σχολική βία/διαμεσολάβηση, εξΑΕ, σχολική βιβλιοθήκη, CALL, flipped classroom και βασικές ψηφιακές δεξιότητες, που έχουν ολοκληρωθεί και τα αποτελέσματά τους έχουν ενταχθεί επαρκώς στη σχολική λειτουργία

2) επικαιροποιήσαμε στόχους, εστιάζοντας στην οργανωσιακή εμπιστοσύνη και τη συμμετοχική λειτουργία του σχολείου, στην αξιοποίηση ΤΠΕ και Τεχνητής Νοημοσύνης για πιο σύγχρονες ανάγκες διαφοροποίησης και συμπερίληψης, στην outdoor μάθηση, στη μαθητική φωνή και πολιτιστική κληρονομιά

Δημιουργήσαμε έτσι ένα νέο αναπτυξιακό πλαίσιο, σε συνάφεια με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες, που ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες του σχολείου και περιγράφεται ρεαλιστικά όσον αφορά στο σχεδιασμό του:

Επίσκεψη στο Δημοτικό της Litija - γνωριμία με τη Σλοβένικη αναγνωστική κουλτούρα

Ολοκληρώθηκε η παρατήρηση εργασίας (lob shadowing) στο Δημοτικό σχολείο της πόλης Litija στην Σλοβενία https://www.os-litija.si/ στο πλαίσιο του σχεδίου ERASMUS+ 2025-1-EL01-KA121-SCH-000313926 με θέμα τις Σχολικές Βιβλιοθήκες. 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Η Σλοβενία θεωρείται διεθνώς ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση ανάπτυξης αναγνωστικής κουλτούρας γι αυτό και επιλέχθηκε ως χώρα προορισμού. Η εκπαιδευτικός του 3ου Δημοτικού Χαρά Χρονάκη, επισκέφθηκε τo σχολείο LITIJA ELEMENTARY SCOOL και επέστρεψε εντυπωσιασμένη με τη σχολική βιβλιοθήκη  που διαθέτει! 

"Είναι ένας σύγχρονος, ανοιχτός και δυναμικός μαθησιακός χώρος, οργανωμένος σε σύστημα ανοιχτής πρόσβασης, δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα να κινούνται αυτόνομα ανάμεσα στα ράφια, να αναζητούν βιβλία σύμφωνα με τα ενδιαφέροντά τους και να αναπτύσσουν προσωπική σχέση με την ανάγνωση. Έχει πάνω από 13.000 τίτλους βιβλίων, αλλά λειτουργεί όχι μόνο ως χώρος δανεισμού, αλλά και ως παιδαγωγικό και πολιτιστικό κέντρο του σχολείου. Μέσα από θεματικές εκθέσεις, δημιουργικές δράσεις, διεθνείς συνεργασίες Erasmus+ και έργα eTwinning, ενισχύεται η ενεργή συμμετοχή των μαθητών και η σύνδεση της ανάγνωσης με τη σύγχρονη εκπαιδευτική εμπειρία. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη αναγνωστικής κουλτούρας, η οποία αποτελεί διαχρονική εκπαιδευτική παράδοση της Σλοβενίας". 

Ξεχωριστή θέση στις δράσεις της βιβλιοθήκης κατέχει το πρόγραμμα «Reading Badge» («Σήμα Ανάγνωσης»), μια μακρόχρονη σλοβενική παράδοση φιλαναγνωσίας με διεθνή αναγνώριση. Το πρόγραμμα ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 από το συγγραφέα Λέοπολντ Σουχοντόλτσαν και τον εκπαιδευτικό Στάνκο Κότνικ, οι οποίοι συνέλαβαν την ιδέα του διαγωνισμού «Σήμα Ανάγνωσης», ως μέσο αντιμετώπισης της έλλειψης διδασκαλίας της λογοτεχνίας στα δημοτικά σχολεία. Έχοντας διαβάσει έναν ορισμένο αριθμό βιβλίων, τα παιδιά λάμβαναν ένα σήμα, καθώς η συλλογή τους ήταν πολύ δημοφιλής στα τέλη της δεκαετίας του 1950. Τα σήματα περιλάμβαναν καταξιωμένους Σλοβένους ποιητές και συγγραφείς από τις περιοχές όπου απονεμήθηκαν ορισμένα σήματα.

Το 2019, το κίνημα του Σήματος Ανάγνωσης συμπεριλήφθηκε στο εθνικό μητρώο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Σλοβενίας!.

Σήμερα, το κίνημα καλύπτει πλέον ολόκληρη τη Σλοβενία, καθώς και τις γειτονικές της χώρες με παιδιά που ομιλούν σλοβενικά, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των Σλοβένων μεταναστών εργαζομένων. Ενώνει 130.000 παιδιά προσχολικής ηλικίας, δημοτικού και (σε ​​μικρότερο βαθμό) γυμνασίου σε μια κοινή προσπάθεια για καλύτερο λειτουργικό γραμματισμό και κίνητρα ανάγνωσης.  Όλοι οι εκπαιδευτικοί λειτουργούν ως μέντορες και υποστηρικτές των νεαρών αναγνωστών. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει την αυτονομία, την αναγνωστική ταυτότητα και τη σύνδεση της σχολικής κοινότητας με το βιβλίο.

..............................................................

“Η παρούσα δημοσίευση πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Erasmus+. Οποιαδήποτε πληροφορία ή απόψεις εκτίθενται σε αυτή την δημοσίευση είναι αποκλειστική ευθύνη του συγγραφέα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Εθνική Μονάδα Συντονισμού Erasmus+ ΙΚΥ ουδεμία ευθύνη φέρουν για την οποιαδήποτε χρήση και αναδημοσίευση των πληροφοριών του.